WILDPLAKKEN

WILDPLAKKEN

Blog

Op deze pagina's vind je nieuws over fotograaf Bert Danckaert. Hier worden zijn fotografieteksten, o.m. geschreven voor <H>ART (www.kunsthart.org) gepubliceerd.
Daarnaast word je geïnformeerd over tentoonstellingen, publicaties en fenomenale randverschijnselen uit de wondere wereld van de fotografie.

Lees hier de teksten verschenen in De Tijd tussen 1999 en 2005

Lees hier de teksten verschenen in <H>ART tussen 2006 en 2010

Drie nieuwe tentoonstellingen in FoMu

FototekstenGeplaatst door Bert Danckaert di, mei 27, 2014 21:45:40

Onmacht van het almachtige beeld

Door het Antwerps fotomuseum waait al een tijdje een frisse wind. Drie nieuwe tentoonstellingen brengen voor elk wat wils én kwaliteit die tot reflectie stemt. Een evenwichtsoefening waar menig tentoonstellingsmaker zijn tanden op stuk bijt. Bovendien is - met de woelige politieke tijd waarin we leven - het project van Broomberg & Chanarin een statement van belang.

Op de eerste verdieping wordt het bekende debuut van de Nederlandse fotograaf Ed van der Elsken, ‘Een liefdesgeschiedenis in Saint Germain des Prés’ uit 1956 in herinnering gebracht. Dit vernieuwende werk - dat tot stand kwam tijdens een langdurig verblijf tussen bohemiens in het Parijs van de jaren 50 - is verrassend actueel door het paradoxale vermengen van een autobiografisch standpunt én een fictief narratief over de Mexicaan Manuel en diens onbeantwoorde liefde voor een zeker Ann. In werkelijkheid gaat het verhaal over van der Elsken zelf en over zijn muze Vali Myers. Bovenal is het een donker verhaal over het naoorlogse existentiële klimaat.

Op de vierde verdieping wordt het werk van de Japanse Rinko Kawauchi (1972) getoond. Poëtische flarden van het alledaagse leven worden symbolische evocaties over de grote vragen zoals leven en dood, de natuurelementen of het vergankelijke. Meer recent maakte ze een serie over het verbranden van de aarde waarbij het oude ingewisseld wordt voor het nieuwe. Opnieuw staat de levenscyclus centraal.

Indoctrinatie

Op de tweede verdieping is er een verpletterend overzicht te zien van het werk dat het Brits-Zuid-Afrikaanse duo Broomberg & Chanarin de afgelopen zeventien jaar maakte. Hun conceptuele werk vertrekt van de alomtegenwoordigheid van de foto in onze gemediatiseerde samenleving en de manier waarop het beeld protagonist is in een complex verhaal over macht, politiek, geschiedenis en indoctrinatie.
De tentoonstelling begint niet voor niets met een uitvergroot beeld van een Rorsach test die het duo vond in een psychiatrische kliniek op Cuba. Meteen wordt de toeschouwer met de neus gedrukt op wat het beeld aanreikt en vooral wat we er in projecteren en hoe die projectie het gevolg is van onze individuele geschiedenis én de tijd waarin we leven. Een complex verhaal dus en veel van de beeldende (de)constructies die Broomberg & Chanarin ons voorschotelen worden daardoor erg cryptisch. Gelukkig is er een boekje dat de bezoeker aan het begin van de tentoonstelling kan meenemen waarin ieder werk en zijn oorsprong en betekenis geduid wordt. Het beeld spreekt hier dus niet ‘voor zich’ maar manifesteert zich als een ingewikkelde code waarbij de verklaring als sleutel en hulpmiddel werkt.
Een constante doorheen de werken is een politiek bewustzijn met als enige stellingname het ontrafelen van machtsstructuren en het blootleggen van onrecht en onmacht.

Racistisch

In 2000 kwam ‘Portrait of Hutu and Tutsi’ tot stand. Een reclameschilder die in een vluchtelingenkamp verbleef ten gevolge van de genocide van 1994 in Rwanda kreeg van het duo de opdracht twee portretten te schilderen: één van een Hutu en één van een Tutsi. Het resultaat zijn twee acrylwerkjes op paneel die alle etnische stereotypen in zich dragen en de onmogelijkheid om onbevooroordeeld ‘de ander’ af te beelden in het licht van de gruwelijke geschiedenis.
Wat verder is een monumentale uitvergroting van een testbeeld van fotomodel Shirley te zien dat de firma Kodak verspreidde aan labo’s over heel de wereld als visuele referentie hoe - op de toen in opmars zijnde kleurafdrukken - de blanke huid het best afgebeeld werd. Toen de segregatie op scholen werd afgeschaft ontstond echter een probleem bij het maken van klasfoto’s: de standaard voor de blanke huid bleek niet op te gaan voor die van zwarte klasgenootjes die compleet in de onderbelichting verdwenen. Precies om die reden weigerde Jean-Luc Godard in 1977 - voor een opdracht in Mozambique - Kodak film te gebruiken omdat die ofwel onderbelichte zwarten als gevolg had ofwel overbelichte blanken. De onbelichte film was dus intrinsiek ‘racistisch’. Voor Broomberg & Chanarin aanleiding om precies met deze film aan de slag te gaan voor een project in Gabon.

War on terror

Een belangrijk hoofdstuk van deze expo wordt ingenomen door een presentatie van het boekproject ‘War Primer 2’ (2012) dat gebaseerd is op een publicatie van Berthold Brecht uit 1955. In ‘Kriegsfibel’ toonde Brecht zijn onvrede ten aanzien van de bevestigende rol die fotografie speelde in de beeldvorming en de politieke economie van het kapitalisme. ‘War Primer’ van Brecht toont een selectie mediabeelden van de tweede wereldoorlog voorzien van korte gedichten. Broomberg & Chanarin interpreteerden de publicatie door die als ‘drager’ te gebruiken en op de oorspronkelijke uitgave internetbeelden van de actuele geschiedenis van ‘war on terror’ aan te brengen, beginnend bij de aanslagen van 9/11 tot de executie van Osama Bin Laden. Flarden van de onderliggende beelden van WOII blijven zichtbaar en ook de gedichten bleven integraal behouden terwijl geschiedenissen als in een cocktail worden gemengd. Beelden worden niet ingezet om te tonen maar om te indoctrineren, dat was 70 jaar geleden niet anders dan nu.
De tentoonstelling biedt voor het eerst een overzicht van de vele politiek geïnspireerde projecten van Broomberg & Chanarin waarbij macht én onmacht van het beeld genuanceerd en intelligent ontbeend wordt. Het vraagt tijd en engagement om de expo te lezen en de cryptische ‘hiëroglyfen’ te ontcijferen. In een tijd waarin het beeld meer dan ooit gebruikt wordt ter ondersteuning van al dan niet gevaarlijke politieke praktijken, is deze expo een belangrijk statement zonder te moraliseren of in enig propagandisme te vervallen.

Bert DANCKAERT

‘Everthing was Beautiful and Nothing Hurt’ van Broomberg & Chanarin en de expo’s van Ed van der Elsken en Rinko Kawauchi tot 8 juni in Fotomuseum Antwerpen, Waalsekaai 47, Antwerpen. Open di - zo van 10 tot 18u, toegang 3/6/8 euro. www.fotomuseum.be


Broomberg & Chanarin: testbeeld van fotomodel ‘Shirley’ van de firma Kodak.



  • Reacties(0)

Fill in only if you are not real





De volgende XHTML tags zijn toegestaan: <b>, <br/>, <em>, <i>, <strong>, <u>. CSS styles en Javascript zijn niet toegestaan.